تربیت بدنی

جلسه ششم 

بافت عصبی  : از تعداد بسیار زیادی سلول تحریک پذیر بنام نرون بوجود آمده است .

نرون : واحد ساختمانی بافت عصبی است ،نرون از جسم سلولی و دو نوع زائده که از جسم بیرون میایند ،تشکیل شده است .

زوائد یک نرون شامل یک اکسون و چند دندریت میباشد.اکسون زائده ای است که از جسم سلولی خارج میشود و به چند شاخه جانبی ختم میگردد.محل خارج شدن اکسون از جسم سلولی را قطب اکسونی گویند . اکسون ممکن است بوسیله غلاف میلین که از جنس چربی است پوشیده شده باشد ،روی میلین بوسیله سلولهای شوان پوشیده میشود .

سیناپس : محلی است که امواج عصبی از یک نرون به نرون دیگر منتقل میشود .

دستگاه عصبی : بدو قسمت اصلی تقسیم میگردد ؛ دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عصبی محیطی

دستگاه عصبی مرکزی : شامل آن قسمت از دستگاه عصبی است که درون حفره جمجمه و کانال نخاعی قرار دارد که شامل نخاع ، بصل النخاع ، پل ، مخچه ، مغز میانی ، عقده های قاعده ای و نیمکره های مخ میباشد .

دستگاه عصبی محیطی : شامل ۱۲ جفت عصب مغزی و ۳۱ جفت عصب نخاعی است که ارتباط دستگاه عصبی مرکزی را با محیط برقرار میکند .

"دستگاه عصبی مرکزی "

مننژ : دستگاه عصبی مرکزی را پرده ای میپوشاند که به مننژ موسوم است ، این پرده شامل سه لایه مختلف است . خارجی ترین لایه سخت شامه میباشد ،لایه میانی عنکبوتیه و لایه داخلی نرم شامه نامیده میشود ، بین لایه عنکبوتیه و نرم شامه مایع مغزی - نخاعی یا مایع مننژ وجود دارد .

نخاع :  درون کانال نخاعی قرار دارد ، نخاع تمام فضای کانال نخاعی را پر نمیکند بلکه قسمتی از این فضا توسط مننژ ،مایع مغزی - نخاعی ،یک لایه از بافت چربی که نخاع را در بر گرفته و رگهای خونی پر میشود .نخاع از دو بخش سفید و خاکستری بوجود آمده که ماده خاکستری در وسط نخاع و ماده سفید نخاع در اطراف ماده خاکستری قرار گرفته ، ماده خاکستری نخاع از تنه سلولی نرونهای عصبی و ماده سفید نخاع را اکسونهای نرون تشکیل داده اند .

ساقه مغز : بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است که شامل سه قسمت مجزا میباشد ، عبارتند از ؛ بصل النخاع ، پل ، مغز میانی 

بصل النخاع : ادامه نخاع در داخل جمجمه را گویند ، بصل النخاع تا پل مغز ادامه پیدا میکند . در بصل النخاع مراکزی جهت کنترل قلب و فشار خون و تنفس همچنین مراکز بلع ، سرفه و استفراغ در بصل النخاع قرار دارند .

پل : بالای بصل النخاع قرار گرفته و توسط شیاری از آن جدا میشود ، پل مغز تا مغز میانی امتداد مییابد .

مغز میانی : در قسمت فوقانی پل واقع شده و بوسیله شیاری از پل جدا شده است . 

مخچه : در زیر انتهای خلفی مخ قرار گرفته و توسط چادر مخچه که بخشی از مننژ است از مخ جدا میگردد ،مخچه توسط سه جفت پایک به ساقه مغز ارتباط پیدا میکند . مخچه از دو نیمکره جانبی بوجود آمده که این دو نیمکره توسط کرمینه به هم مربوط میشوند .

مغز قدامی : فوقانی ترین بخش دستگاه عصبی مرکزی است که نیمکره های مغز و همچنین تالاموس ،هیپوتالاموس ،غده اپیفیز و چند هسته دیگر را در خود دارد .

نیمکره های مخ : تعداد نیمکره ها دوتا است که بطور قرینه قرار گرفته و توسط یک شیار طولی عمیق از هم جدا میشوند .در هر نیمکره شیارهای مختلف وجود دارد ، شیار رولاند در وسط هر نیمکره از بالا به پایین کشیده میشود .شیار سیلویوس بطور مایل در سطح خارجی هر نیمکره وجود دارد .این شیارها نیمکره ها را به قسمتهای مختلفی تقسیم میکند که لوب نام دارد ،لوبها عبارتند از : لوب پیشانی ، لوب آهیانه ،لوب گیجگاهی و لوب پس سری. هریک از لوبها نیز توسط شیارهایی به شکنج تقسیم میگردد .

"دستگاه عصبی محیطی "

اعصاب نخاعی : تعداد اعصاب نخاعی ۳۱ جفت میباشد که هر یک به تنهای نام خاصی ندارند ، هر یک جفت عصب نخاعی با مهره زیرین خودشان هم شماره هستند .اولین جفت از اعصاب نخاعی از بین استخوان پس سری و اولین مهره گردن عبور میکند ، بنابرین تعداد ۸ جفت عصب نخاعی در ناحیه گردن وجود دارد ،ناحیه پشت ۱۲ جفت و در ناحیه کمر ۵ جفت عصب نخاعی وجود دارد ،در ناحیه خاجی نیز ۵ جفت و در محل وجود مهره دنبالچه یک عصب نخاعی وجود دارد . هر یک از اعصاب نخاعی بعد از خارج شدن از نخاع به جوانب کشیده میشوند . اعصاب نخاعی در خارج از ستون فقرات شبکه های مختلف عصبی را بوجود میاورند ، چهار شبکه عصبی مختلف عبارتند از : شبکه عصبی گردنی ، شبکه عصبی بازوئی ، شبکه عصبی کمری ، شبکه عصبی خاجی .

اعصاب مغزی : در مغز ۱۲ جفت عصب وجود دارد بر خلاف اعصاب نخاعی که هر ۳۱ جفت آنها مختلط میباشند یعنی تارهای حسی و حرکتی را با هم دارا هستند ، اعصاب مغزی ممکن است حسی و یا حرکتی و یا مختلط باشند .اعصاب زوج پنجم ، هفتم ، نهم ، دهم اعصاب مختلط هستند ، اعصاب زوج اول ، دوم و هشتم حسی میباشند ، اعصاب زوج سوم ، چهارم ، ششم ،یازدهم و دوازدهم نیز حرکتی هستند .