آناتومی

دستگاه ادراری 

دستگاه ادرای جهت تولید ادرار و حمل آن به خارج از بدن وجود دارد . از دو کلیه ، دو حالب ، یک مثانه و یک مجرای خروج ادرار تشکیل شده است .کلیه ها ادرار می سازند ، حالبها ادرار را به مثانه حمل می کنند . مثانه به عنوان یک مخزن جهت نگهداری ادرار بکار می رود و مجرای خروج ادرار ، ادرار را به خارج از بدن هدایت می کند .

کلیه : بشکل لوبیا می باشند . طول آن ۱۱ سانتیمتر که در دو طرف ستون فقرات بین مهره آخر پشتی و مهره سوم کمری قرار دارند . وزن آن در مردان ۱۵۰ گرم و در زنان ۱۳۵ گرم می باشد .ناف کلیه نیز که بوسیله عروق و لگنچه پر می شود .

هر کلیه از دو بخش مرکزی و قشری تشکیل شده است . بخش مرکزی کلیه از هرمهای کلیوی تشکیل شده است که تعداد آنها در هر کلیه ۵-۱۱ عدد است . رئوس هرمهای کلیوی ، پاپیل خوانده می شوند . سوراخهایی در پاپیل وجود دارد که همان منافذ ترشح ادرار هستند . این سوراخها تراوشات خود را در کالیس های کوچک می ریزند . هر ۳ یا ۴ کالیس کوچک به هم  پیوسته و کالیس های بزرگ را بوجود می آورند . بخش قشری کلیه ناحیه ای است که بین قاعده هرمهای کلیوی و غشا کلیه قرار گرفته است .

نفرون : واحد تشکیل دهنده ادرار است و هر کلیه از ۱/۲۵ میلیون نفرون بوجود آمده است و از قسمتهای مختلف تشکیل شده است . اولین بخش نفرون کپسول بومن است درون آن یک کلاف عروقی بسیار پیچیده بنام گلومرول وجود دارد . بعد از کپسول بومن ، بخشهای لوله ای شکل وجود دارند که عبارتند از : لوله خمیده اولیه ، قوس هنله که خود از دو بخش نزول کننده و صعود کننده تشکیل شده است . لوله خمیده ثانویه و لوله های جمع کننده ادرار که منتهی به راس هرمهای کلیوی هستند .

سرخرگ آوران که شاخه بسیار کوچکی از سرخرگ کلیوی است خون را بداخل کپسول بومن می آورد و توسط سرخرگ وابران از کپسول بومن خارج می شود . سرخرگ وابران در اطراف بخشهای مختلف لوله ادراری انشعاباتی را بوجود می آورد و تبدیل به خون سیاهرگی می شود .

حالب ها : دو لوله به طول ۲۵-۳۰ سانتیمتر که ادرار ترشح شده در لگنچه را به مثانه منتقل می کنند . دارای سه لایه هستند ، ۱) لایه میانی که عضلانی است و با حرکت همین لایه قابلیت انتقال ادرار بوجود می آید. ۲) لایه داخلی بوسیله مخاط پوشیده شده ۳) لایه خارجی از بافت لیفی است .

بخش فوقانی حالب قیفی شکل بوده و به لگنچه مرتبط است . حالبها بعد از گذشتن از سطح قدامی عضلات سوئز بزرگ به قاعده سطح خلفی مثانه وارد می شوند . حالبها با یک خمیدگی وارد مثانه می شوند که مانع از پس زدن ادرار از مثانه به داخل حالب می شود .

مثانه : عضوی است جهت نگهداری ادرار و در بخش خلفی عانه قرار دارد . علاوه بر حالبها ، مجرای خروج ادرار نیز از مجاری دیگر مثانه می باشد . 

مجرای خروج ادرار : عمل خروج ادرار از بدن بوسیله آن انجام می گردد . ابتدای این مجرا یک عضله حلقوی قرار دارد که خروج ادرار را از مثانه کنترل می کند .

آناتومی

جلسه نهم 

دستگاه گوارش 

دستگاه گوارش وظیفه آماده کردن غذا جهت جذب و نهایتا مصرف آن از طرف سلولها را به عهده دارد ، این اعمال شامل اعمال مکانیکی و شیمیایی است . اعمال مکانیکی ؛ خرد کردن مواد غذایی و به جلو راندن آن ، اعمال شیمیایی ؛ تغییرات لازم جهت جذب و متابولیسم . دستگاه گوارش شامل مجرای گوارش (همان لوله گوارش که در دو انتها با خارج ارتباط دارد ؛ دهان ، حلق ، مری ، معده ، روده باریک ، روده بزرگ) و ارگانهای ضمیمه ( دندانها ،زبان ، غدد بزاقی ، غدد معدی ،غدد روده ای ، لوزالمعده و کبد)

لوله گوارش از چهار لایه تشکیل شده که از داخل به ترتیب شامل :۱- مخاط ؛ بافت پوششی در سطح و بافت پیوندی در زیر آن ،۲- زیر مخاط ، ۳- لایه عضلانی ؛ از دو طبقه عضله بوجود آمده عضلات حلقوی در داخل و عضلات طولی در خارج ، ۴- لایه بافت پیوندی خارجی 

دهان : حفره ای است که در ابتدای لوله گوارش قرار دارد . از طرفین به گونه ها ، از جلو به لبها و عضله حلقوی دهان ، از کف به زبان و عضلات آن ، از بالا به سقف دهان ، از پشت به حلق راه دارد . شامل دو قسمت می شود ؛ دهلیز دهان که در جلوی دندانها و لثه ها قرار دارد ، دهان حقیقی که در پشت دندانها واقع است . لبها مرز قدامی دهان هستند که دارای دو سطح می باشند ؛ سطح خارجی که توسط پوست پوشیده شده و سطح داخلی که توسط مخاط پوشیده شده که در قسمت خلفی با یک چین به نام بند لبها را به لثه ارتباط می دهد . گونه ها دیواره های جانبی دهان را بوجود می آورند و مانند لبها دو سطح دارند . سقف دهان شامل ؛ کام سخت که بخش قدامی سقف دهان را بوجود می آورد و شامل ۴ تکه استخوان است ( دو تکه کامی و دو تکه آرواره فوقانی ) ، کام نرم که بخش خلفی سقف دهان می باشد که در وسط بخش خلفی آن زبان کوچک قرار دارد .

حلق : لوله عضلانی و میان تهی به طول۱۲/۵سانتیمتر که ابتدای آن از زیر جمجمه و انتهای آن به مری ارتباط دارد ، سطح داخلی آن از مخاط پوشیده شده ، محل عبور هوایی تنفسی و غذا می باشد و شامل حلق بینی ، حلق دهانی ، حلق حنجره ای می باشد .

مری : لوله ای به طول ۲۵ سانتیمتر است که از حلق تا معده کشیده شده و از پشت نای و قلب گذشته و از دیافراگم وارد شکم می شود .

معده : بعد از مری قرار دارد و شامل سه بخش ته معده ، جسم معده ، غار معده است ، همچنین دارای دو انحنا می باشد انحنای که در سمت راست واقع است انحنای کوچک و انحنای سمت چپ به انحنای بزرگ موسوم است .لایه های معده همانند بقیه قسمتهای لوله گوارش است با این تفاوت که در لایه های عضلانی معده یک لایه عضلانی مورب یا بادبزنی شکل نیز در داخل دو لایه عضلانی طولی و حلقوی واقع است . دو اسفنگتر در دو انتهای معده وجود دارند ، اسفنگتر کاردیا در محل اتصال مری به معده وجود دارد و اسفنگتر پیلور در محل باز شدن معده به روده باریک قرار دارد . 

روده باریک : لوله ای به قطر تقریبی۲/۵  سانتیمتر و طول ۶ متر می باشد . از انتهای معده شروع شده و تا ابتدای روده بزرگ ادامه پیدا می کند . روده باریک به سه بخش دودنم ، ژوژنم ، ایلئوم تقسیم می شود .دودنم اوّلین بخش از روده باریک است ، ۲۵ سانتیمتر طول دارد و سر لوزالمعده را در بر می‌‌گیرد . ژوژنم حدود ۲/۵  متر طول دارد و بعد از خمیدگی دودنم شروع می شود ، بخش بعدی به ایلئوم موسوم است و ۳/۵  متر طول دارد ، انتهای ایلئوم به روده بزرگ وصل است . مخاط داخلی روده باریک دارای چینهای بیشماری است که سطح جذب مواد را در روده باریک زیاد می کنند . چینها همچنین باعث حرکت آرامتر می شوند . چینها از نیمه ژوژنم تا نیمه ایلئوم کاهش می یابند و از نیمه ایلئوم به بعد محو می گردند .روی مخاط روده پرزهای وجود دارد . پرزها باعث می شوند که سطح روده کوچک هشت برابر بیشتر شود .

روده بزرگ :

روده بزرگ از انتهای روده باریک تا مقعد ادامه دارد و طول آن ۱/۵  متر می باشد .میانگین قطر آن ۶ سانتیمتر است و به همین دلیل روده بزرگ نامیده می شود .قطورترین بخش آن روده کور در ابتدای آن است و به تدریج از قطر آن کاسته می شود . در محل اتصال ایلئوم و روده کور دریچه ای به نام ایلئوسکال قرار دارد .در این ناحیه همچنین زائده ای به نام آویزه یا آپاندیس وجود دارد که در بخش تحتانی روده کور قرار دارد .بخش بعدی روده بزرگ ، کولون خوانده می شود و از کولون بالارو ، کولون افقی ،کولون پایین رو و کولون سیگموئید تشکیل شده است .بخش انتهایی روده بزرگ راست روده است که بعد از کولون سیگموئید ،مقابل سومین مهره خاجی آغاز شده و با یک انحنای قدامی-خلفی بطرف پایین می رود .راست روده به مجرای مقعدی منتهی می شود .مجرای مقعدی به مقعد ختم می گردد .مقعد دارای دو اسفنگتر یا عضله حلقوی داخلی و خارجی است که آن را کنترل می کند .

زبان : عضوی است عضلانی که از مخاط پوشیده شده و از دو سطح فوقانی و تحتانی تشکیل شده همچنین سه بخش به نامهای نوک ،جسم ،ریشه دارد .عضلات زبان دو گروه دارد خارجی که محل چسبندگی آن در خارج زبان است و داخلی که کامل در درون زبان قرار دارد .

دندانها : در عمل جویدن بکار می روند و بر دو نوع هستند ؛ موقتی یا شیری که تعداد آن ۲۰ عدد می باشد و دائمی که ۳۲ عدد می باشد . دندان از سه قسمت تشکیل شده تاج خارج از لثه قرار دارد ،گردن بین ریشه و تاج می باشد و ریشه که درون لثه است .

غدد بزاقی : عمل ترشح بزاق را انجام می دهند . توسط سه جفت غده بزاقی که توسط مجاری ترشحی بزاق به دهان می ریزد .۱- غدد بناگوشی :در دو طرف صورت ،زیر سوراخ گوش خارجی و سطح خارجی عضله ماضغه می باشد و ترشحات خود را توسط مجرایی به نام استنسون مقابل دندان آسیای دوم فک فوقانی می ریزند .۲- غدد تحت فکی : در بخش تحتانی فک تحتانی قرار دارند و اندازه یک گردو می باشند ،ترشحات آن توسط مجرای وارتون در دو طرف دهان در زیر زبان می ریزند .۳- غدد زیر زبانی  :کوچکترین غدد ترشحی بزاقی است و زیر زبان واقع شده توسط ۸-۲۰ مجرا به زیر زبان وارد می شود .

لوزالمعده یا پانکراس : غده ای است ترشحی شامل دو نوع ترشح داخلی و خارجی ، طول لوزالمعده ۱۲-۱۵ سانتیمتر است و از سه قسمت تشکیل شده ۱- سر که در قوس دودنم قرار گرفته ۲- تنه ۳- دم در بخش خلفی معده و طحال واقع است . ساختمان داخلی لوزالمعده از لوبولهای ترشحی ساخته شده است ، هر لوبول ترشحات خود را داخل مجرای باریکی می ریزد که این مجاری به هم می پیوندند و مجاری لوزالمعده ای را بوجود می آورند این مجرا به دودنم وارد شده و محتویات خود را وارد این بخش می کند ،انتهای مجرا دارای یک اسفنگتر بنام ادی است . حدود ۲% از کل حجم لوزالمعده بصورت توده های کوچک سلولی در بین لوبولهای ترشحی پراکنده اند و بدین جهت به جزایر لوزالمعده یا جزایر لانگرهانس موسومند ،این سلولها ترشحات خود را مستقیما به خون می ریزند .

کبد : بزرگترین غده در بدن که در سمت راست شکم زیر دیافرگم قرار دارد ، وزن آن در مردان ۱۴۰۰-۱۸۰۰ گرم و در زنان ۱۲۰۰-۱۴۰۰ گرم می باشد . کبد دارای چهار سطح فوقانی ، قدامی ،راست که کبد را محدب می سازد و سطح تحتانی که صاف ولی نامنظم است ، در این سطح ناف کبد وجود دارد که محل ورود عروق است .

کبد توسط ربات فلسی به دو لوب چپ و راست تقسیم می شود . لوب راست سه بخش دارد لوب راست ، لوب دمدار ، لوب مربع . هر لوب به تعداد زیادی لوبول که با بافت پیوندی محافظت می شود تقسیم می شود ، بافت پیوندی به کپسول گلایسون موسوم است . داخل هر لوبول که به شکل چند ضلعی است و حدود ۱ میلیمتر قطر دارد سلولهای کبدی قرار دارند .

سرخرگ کبدی مسول تغذیه سلولهای کبدی است . سیاهرگ باب خون امعا و احشا را به کبد می آورد . شاخه های بسیار ریز سیاهرگ باب در داخل لوبولها سیاهرگ مرکز لوبولی را بوجود می آورند که از به هم پیوستن آنها سیاهرگهای زیر لوبولی بوجود می آیند . این سیاهرگها در آخر سیاهرگ کبدی را می سازند .

کیسه صفرا : کیسه ای گلابی شکل در زیر لوب راست کبد است . ۷-۱۰ سانتیمتر طول دارد و ظرفیت آن ۳۰ تا ۵۰ میلیمتر است . کیسه صفرا دارای ته ، تنه و گردن است . گردن کیسه صفرا به مجرای سیستیک منتهی می شود ،    این مجرا و مجرای مشترک صفراوی کبد یکی شده و مجرای کلدوک را بوجود می آورند . مجرای کلدوک در نزدیکی دودنم با مجرای لوزالمعده ای یکی می شود .

مویرگهای صفراوی از درون لوبولهای کبدی آغاز می شوند و در اطراف لوبولها مجری بین لوبولی را بوجود می آورند که نهایتا مجاری صفراوی چپ و راست را در کبد می سازند که این دو مجرا نیز بهم پیوسته و مجرای مشترک صفراوی کبد را بوجود می آورند ، این مجرا صفرا را از کبد خارج می کند .

آناتومی انسانی

جلسه هشتم  

دستگاه تنفس

وظیفه رساندن اکسیژن از محیط به بدن انسان را دستگاه تنفس بعهده دارد . علاوه بر آن دستگاه تنفس وظیفه گرم کردن, مرطوب کردن و پاک کردن هوای تنفسی را از گرد و غبار بعهده دارد . تولید صدا و کمک به ثابت نگه داشتن pH  بدن و کمک به حس بویایی نیز از وظایف دستگاه تنفس است.

راههای تنفسی از بخشهای زیر تشکیل شده است : بینی , حلق , حنجره , نای , نایژه ,نایژک و کیسه های هوایی.

بینی : از دو بخش خارجی و داخلی تشکیل شده , بخش خارجی از استخوان بینی و غضروف ساخته شده و بخش داخلی یا حفره بینی که بوسیله استخوان کامی از دهان و در بالا توسط استخوان غربالی از جمجمه جدا می گردد.

حفره بینی بوسیله یک دیواره میانی به دو حفره چپ و راست تقسیم می شود.سطح داخلی حفره بینی توسط مخاط پوشیده شده است و دارای ترشحات نیز می باشد.

حلق : لوله عضلانی و میان تهی بطول ۱۲/۵  سانتیمتر است . بخش فوقانی حلق زیر جمجمه است و بخش تحتانی آن به مری ارتباط پیدا می کند. حلق از سه قسمت بوجود آمده حلق بینی , حلق دهانی , حلق حنجره ای . حلق محل عبور هوای تنفسی و غذا می باشد.

حنجره : در بخش قدامی به حلق حنجره ای و در انتها به نای متصل است. حنجره از غضروفهای مختلف بوجود آمده , فوقانی ترین غضروف تیروئید نام دارد که بزرگترین غضروف نیز می باشد . در قسمت فوقانی غضروف تیروئید , اپیگلوت قرار دارد که هنگام بلع روی نای قرار گرفته و از ورود غذا به نای جلوگیری می کند. تارهای صوتی که مسول ایجاد صوت هستند در بین غضروفهای حنجره قرار گرفته اند.

نای : لوله ای 10-11 سانتیمتر و قطر ۲  سانتیمتر در مردان و ۱/۵  سانتیمتر در زنان است و بعد از حنجره قرار گرفته است . سطح داخلی نای بوسیله مخاط پوشیده شده است . سلولهای طبقه سطحی مژه دارند و در بین آنها سلولهایی که وظیفه ترشح موکوس را بعهده دارند نیز موجودند , که بدینوسیله ذرات گرد و غبار بدام افتاده و بطرف خارج فرستاده می شوند.

ششها : هر دارای یک نوک , یک قاعده , سه لبه و دو سطح می باشد . قاعده شش روی دیافراگم قرار دارد و گود می باشد . هر یک از ششها بوسیله شیارهای موجود به لوبهایی تقسیم می گردند , شش چپ به دو لوب و شش راست به سه لوب تقسیم می شود . در سطح میانی هر شش بخشی به نام ناف وجود دارد که محل عبور عروق خونی , عروق لنفاوی , اعصاب و برونشهای اصلی است . برونشهای اصلی بعد از وارد شدن به ششها به برونشهای ثانویه تقسیم شده و هر یک وارد یک لوب می شوند , در هر لوب نیز برونشهای ثانویه به برونشیول های مختلف تقسیم می شوند و وارد لوبولهای مختلف می شوند در نهایت برونشیول ها به کیسه های هوایی منتهی می شوند.

پرده جنب : پرده ای دو لایه می باشد که ششها را پوشانده است , لایه درونی جنب روی ششها و لایه خارجی روی جدار داخلی قفسه سینه و سطح فوقانی دیافراگم چسبندگی دارد , لایه ای که روی ششها را می پوشاند به جنب احشایی و لایه ای که روی قفسه سینه چسبندگی دارد به جنب جداری موسوم است , لایه خارجی جنب که روی دیافراگم چسبندگی پیدا می کند جنب دیافراگمی نام دارد. پرده جنب باعث می شود که ششها از حرکات قفسه سینه و عضله دیافراگم تبعیت داشته باشند.

آناتومی انسانی

جلسه هفتم 

دستگاه قلبی – عروقی

این دستگاه شامل یک عضو مرکزی به نام قلب و لوله هایی با ضخامتهای مختلف که نهایتا به قلب ارتباط دارند , این لوله ها همان عروق هستند که درون آنها خون جریان دارد.

عروق شامل دو دسته می باشند ؛ سرخرگها که مسول هدایت خون از قلب به نقاط مختلف بدن را دارند و سیاهرگها که مسول بازگرداندن خون به قلب هستند.

قلب : تلمبه عضلانی است که خون را درون عروق پمپ می کند , از چهار حفره بوجود آمده حفرات بالا دهلیز و حفرات پایین بطن نام دارد. شکل قلب مخروطی است و دارای یک نوک و یک قاعده می باشد , بطور متوسط می توان گفت قلب 12 سانتیمتر طول و 9-8 سانتیمتر عرض دارد , بعد قدامی-خلفی قلب 6 سانتیمتر است.وزن قلب در مردان 240-280 گرم ودر زنان 230-280 گرم می باشد.

لایه های قلب  : از سه لایه بوجود آمده , لایه خارجی را برون شامه که خود از دو لایه تشکیل شده و در میان آن مایع سروز وجود دارد , لایه میانی همان لایه عضلانی قلب است ولایه داخلی که درون شامه نام دارد.

ساختمان داخلی قلب : از چهار حفره به شرح زیر تشکیل شده

دهلیز راست : خون بوسیله سیاهرگ بزرگ زیرین و زبرین به این حفره وارد می شود , بخش تحتانی دهلیز راست بوسیله دریچه سه لتی به بطن راست منتهی می گردد.

بطن راست : در سطح داخلی آن سه عضله پستانکی قرار دارد . خون بعد از گذر از دریچه سه لتی وارد بطن راست می شود و از آن به سرخرگ ششی پمپ می شود و بدین صورت این سرخرگ خون را به ششها هدایت می کند. در ابتدای این سرخرگ دریچه نیم هلالی ششی قرار دارد که از بازگشت خون به بطن جلوگیری می کند.

دهلیز چپ : خون تصفیه شده از ششها بوسیله سیاهرگ ششی به دهلیز چپ وارد می شود , انتهای تحتانی دهلیز چپ بوسیله دریچه دولتی یا میترال به بطن چپ ارتباط پیدا می کند.

بطن چپ : خون موجود درون بطن چپ به سرخرگ آئورت می رود در ابتدای سرخرگ آئورت دریچه نیم هلالی آئورتی قرار دارد که مانع بازگشت خون به قلب است.

عروق خونی قلب : قلب بوسیله دو سرخرگ تاجی راست وچپ که در ابتدای آئورت از آن منشعب می شوند , خونرسانی می گردد , هر یک از دو سرخرگ تاجی خود به دو شاخه تقسیم می شود . خون سیاهرگی بوسیله سینوس تاجی مستقیما به دهلیز راست می ریزد.

دستگاه هدایت قلب : عضله قلب قادر به انقباض ریتمیک است ولی نواحی خاصی در قلب وجود دارند که به این فعالیت دقیق تکامل بیشتری می بخشد. یکی از این نواحی گره سینوسی – دهلیزی است که در دیواره خلفی دهلیز راست قرار دارد , وقتی موج عصبی در سلولهای گره سینوسی – دهلیزی آغاز می گردد تحریک به کلیه نقاط دهلیزها رسیده و باعث انقباض همزمان آنها می گردد.

گره دهلیزی – بطنی در عقب جدار بین دو دهلیز قرار دارد و کوچکتر از گره سینوسی – دهلیزی است و با تحریکی که بوسیله دهلیزها از گره فوق دریافت می کند باعث تحریک بطنها بطور همزمان می شود.

دسته هیس یا دسته دهلیزی – بطنی باعث رسیدن تحریک به کلیه قسمتهای دو بطن می شود. 

تارهای پورکینج نیز در پخش تحریکات نقش دارند.

آناتومی انسانی

   "عضلات سروصورت "

• عضله پشت سری – پیشانی
• عضلات حلقوی لبها
• عضلات حلقوی چشمها
• عضلات کره های چشمها
• عضلات رجلی خارجی
• عضلات رجلی داخلی
• عضله گیجگاهی
• عضله ماضغه

"عضلات گردن"

• عضله پوستی گردن
• عضله جناغی چنبری – پستانی
• عضلات نردبانی : ( 3 جفت می باشد نردبانی قدامی ، نردبانی میانی ، نردبانی خلفی )
• عضله طویل گردنی
• عضله طویل راسی
• عضله راست راسی قدامی
• عضله راست راسی جانبی

"عضلات تنه"

الف)عضلات خلفی تنه 

• ذوزنقه
• پشتی بزرگ
• متوازی الاضلاع
• گوشه ای
• دندانه ای خلفی فوقانی
• دندانه ای خلفی تحتانی
• پشتی دراز
• مربع کمری

ب)عضلات قدامی تنه 

• عضلات ناحیه سینه
• سینه ای بزرگ   
• سینه ای کوچک
• تحت ترقوه ای 
• دندانه ای بزرگ
• عضلات بین دنده ای
• عضلات ناحیه شکم

• مورب خارجی
• مورب داخلی
• عرضی شکم
• راست شکم

"عضلات مفصل شانه"

الف)عضلات خلفی

• دلتوئید
• عضله فوق خاری
• عضله تحت خاری
• عضله گرد کوچک
• عضله گرد بزرگ

ب)عضلات قدامی

• عضلات تحت کتفی
• عضله غرابی – بازویی

"عضلات اندام فوقانی"

شامل بازو ، ساعد و عضلات دست می باشد

"عضلات بازو"

الف)عضلاتی که باعث خم شدن ساعد روی بازو می شود 

• دو سر بازو
• بازویی قدامی

ب)عضلاتی که باعث باز شدن مفصل آرنج می شود 

• سه سر بازو
• سه گوش آرنجی

"عضلات ساعد"

• عضلات بخش قدامی ساعد 

  الف) طبقه سطحی

• عضله درون گرداننده مدور
• عضله زند اعلائی قدامی
• عضله کف دستی طویل
• عضله زند اسفلی قدامی
• عضله تا کننده سطحی انگشتان

  ب) طبقه عمقی

• عضله درون گرداننده مربع
• عضله تا کننده دراز شست دست
• عضله تا کننده عمقی انگشتان
• عضلات بخش خلفی ساعد

الف) زنداعلائی

• عضله برون گرداننده دراز ( بازویی – زند اعلائی )
• عضله باز کننده مچ دستی طویل ( زند اعلائی خلفی )
• عضله باز کننده مچ دستی کوتاه

  ب) زند اسفلی

• عضله باز کننده انگشتان 
• عضله باز کننده انگشت کوچک
• عضله باز کننده مچ دستی ( زند اسفلی خلفی )
• عضله برون گرداننده کوتاه
• دورکننده طویل شست
• باز کننده کوتاه شست
• باز کننده طویل شست
• باز کننده انگشت سبابه

"عضلات دست "

  الف) عضلات برجستگی تنار

• دورکننده کوتاه شست
• خم کننده کوتاه شست
• متقابله شست
• نزدیک کننده شست دست

  ب) عضلات برجستگی هیپوتنار

• کوتاه کف دستی
• دورکننده انگشت کوچک
• خم کننده کوتاه انگشت کوچک
• متقابله انگشت کوچک

  ج) عضلات فرورفتگی دست

• عضلات دودی (4 تا )
• عضلات بین استخوانی (8 تا ) : به دو گروه پشت دستی (4 تا ) و کف دستی (4 تا ) تقسیم می شود.

"عضلات اندام تحتانی"

شامل لگن خاصره ، ران ، ساق پا و پا می باشد.

"عضلات لگن خاصره "

  الف) قدامی

• سوئز بزرگ
• سوئز کوچک 
• عضله خاصره ای

  ب) خلفی 

• سرینی بزرگ
• سرینی میانی
• سرینی کوچک
• کشنده پهن نیام
• گلابی شکل
• سدادی درونی
• سدادی برونی
• توامی زبرین
• توامی زیرین
• مربع رانی

"عضلات ران "

  الف) قدامی ران

• چهار سر ران ( پهن جانبی ، پهن میانی ، پهن داخلی ، راست رانی )
• عضله خیاطه

  

ب) خلفی ران = همسترینگ

• نیم غشایی
• نیم وتری
• دو سر رانی

  ج) داخلی ران

• شانه ای
• نزدیک کننده طویل
• نزدیک کننده کوتاه
• نزدیک کننده بزرگ
• راست داخلی

"عضلات ساق پا "

  الف) خلفی

• دوقلو  
• نعلی  
• کف پایی 
• رکبی
• خم کننده طویل انگشتان
• ساقی خلفی
• خم کننده طویل شست پا

  ب) قدامی

• باز کننده طویل انگشتان پا
• نازک نی ای طرفی
• باز کننده طویل شست پا

• • ساقی قدامی

  ج) جانبی

• نازک نی ای طویل
• نازک نی ای کوتاه

"عضلات پا "

  الف) عضلات پشتی پا

• عضله باز کننده کوتاه انگشتان پا

  ب) عضلات کف پا

• داخلی

• دور کننده شست پا
• خم کننده کوتاه شست
• نزدیک کننده شست پا

• جانبی

• عضله دور کننده انگشت کوچک
• خم کننده انگشت کوچک
• متقابله انگشت کوچک

• میانی

• خم کننده کوتاه انگشتان 
• مربع کف پایی 
• عضلات دودی پا
• عضلات بین استخوانی : استخوانی پشتی ( 4 تا ) و استخوانی کفی ( 3 تا )

آناتومی انسانی

جلسه ششم 

بافت عصبی  : از تعداد بسیار زیادی سلول تحریک پذیر بنام نرون بوجود آمده است .

نرون : واحد ساختمانی بافت عصبی است ،نرون از جسم سلولی و دو نوع زائده که از جسم بیرون میایند ،تشکیل شده است .

زوائد یک نرون شامل یک اکسون و چند دندریت میباشد.اکسون زائده ای است که از جسم سلولی خارج میشود و به چند شاخه جانبی ختم میگردد.محل خارج شدن اکسون از جسم سلولی را قطب اکسونی گویند . اکسون ممکن است بوسیله غلاف میلین که از جنس چربی است پوشیده شده باشد ،روی میلین بوسیله سلولهای شوان پوشیده میشود .

سیناپس : محلی است که امواج عصبی از یک نرون به نرون دیگر منتقل میشود .

دستگاه عصبی : بدو قسمت اصلی تقسیم میگردد ؛ دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عصبی محیطی

دستگاه عصبی مرکزی : شامل آن قسمت از دستگاه عصبی است که درون حفره جمجمه و کانال نخاعی قرار دارد که شامل نخاع ، بصل النخاع ، پل ، مخچه ، مغز میانی ، عقده های قاعده ای و نیمکره های مخ میباشد .

دستگاه عصبی محیطی : شامل ۱۲ جفت عصب مغزی و ۳۱ جفت عصب نخاعی است که ارتباط دستگاه عصبی مرکزی را با محیط برقرار میکند .

"دستگاه عصبی مرکزی "

مننژ : دستگاه عصبی مرکزی را پرده ای میپوشاند که به مننژ موسوم است ، این پرده شامل سه لایه مختلف است . خارجی ترین لایه سخت شامه میباشد ،لایه میانی عنکبوتیه و لایه داخلی نرم شامه نامیده میشود ، بین لایه عنکبوتیه و نرم شامه مایع مغزی - نخاعی یا مایع مننژ وجود دارد .

نخاع :  درون کانال نخاعی قرار دارد ، نخاع تمام فضای کانال نخاعی را پر نمیکند بلکه قسمتی از این فضا توسط مننژ ،مایع مغزی - نخاعی ،یک لایه از بافت چربی که نخاع را در بر گرفته و رگهای خونی پر میشود .نخاع از دو بخش سفید و خاکستری بوجود آمده که ماده خاکستری در وسط نخاع و ماده سفید نخاع در اطراف ماده خاکستری قرار گرفته ، ماده خاکستری نخاع از تنه سلولی نرونهای عصبی و ماده سفید نخاع را اکسونهای نرون تشکیل داده اند .

ساقه مغز : بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است که شامل سه قسمت مجزا میباشد ، عبارتند از ؛ بصل النخاع ، پل ، مغز میانی 

بصل النخاع : ادامه نخاع در داخل جمجمه را گویند ، بصل النخاع تا پل مغز ادامه پیدا میکند . در بصل النخاع مراکزی جهت کنترل قلب و فشار خون و تنفس همچنین مراکز بلع ، سرفه و استفراغ در بصل النخاع قرار دارند .

پل : بالای بصل النخاع قرار گرفته و توسط شیاری از آن جدا میشود ، پل مغز تا مغز میانی امتداد مییابد .

مغز میانی : در قسمت فوقانی پل واقع شده و بوسیله شیاری از پل جدا شده است . 

مخچه : در زیر انتهای خلفی مخ قرار گرفته و توسط چادر مخچه که بخشی از مننژ است از مخ جدا میگردد ،مخچه توسط سه جفت پایک به ساقه مغز ارتباط پیدا میکند . مخچه از دو نیمکره جانبی بوجود آمده که این دو نیمکره توسط کرمینه به هم مربوط میشوند .

مغز قدامی : فوقانی ترین بخش دستگاه عصبی مرکزی است که نیمکره های مغز و همچنین تالاموس ،هیپوتالاموس ،غده اپیفیز و چند هسته دیگر را در خود دارد .

نیمکره های مخ : تعداد نیمکره ها دوتا است که بطور قرینه قرار گرفته و توسط یک شیار طولی عمیق از هم جدا میشوند .در هر نیمکره شیارهای مختلف وجود دارد ، شیار رولاند در وسط هر نیمکره از بالا به پایین کشیده میشود .شیار سیلویوس بطور مایل در سطح خارجی هر نیمکره وجود دارد .این شیارها نیمکره ها را به قسمتهای مختلفی تقسیم میکند که لوب نام دارد ،لوبها عبارتند از : لوب پیشانی ، لوب آهیانه ،لوب گیجگاهی و لوب پس سری. هریک از لوبها نیز توسط شیارهایی به شکنج تقسیم میگردد .

"دستگاه عصبی محیطی "

اعصاب نخاعی : تعداد اعصاب نخاعی ۳۱ جفت میباشد که هر یک به تنهای نام خاصی ندارند ، هر یک جفت عصب نخاعی با مهره زیرین خودشان هم شماره هستند .اولین جفت از اعصاب نخاعی از بین استخوان پس سری و اولین مهره گردن عبور میکند ، بنابرین تعداد ۸ جفت عصب نخاعی در ناحیه گردن وجود دارد ،ناحیه پشت ۱۲ جفت و در ناحیه کمر ۵ جفت عصب نخاعی وجود دارد ،در ناحیه خاجی نیز ۵ جفت و در محل وجود مهره دنبالچه یک عصب نخاعی وجود دارد . هر یک از اعصاب نخاعی بعد از خارج شدن از نخاع به جوانب کشیده میشوند . اعصاب نخاعی در خارج از ستون فقرات شبکه های مختلف عصبی را بوجود میاورند ، چهار شبکه عصبی مختلف عبارتند از : شبکه عصبی گردنی ، شبکه عصبی بازوئی ، شبکه عصبی کمری ، شبکه عصبی خاجی .

اعصاب مغزی : در مغز ۱۲ جفت عصب وجود دارد بر خلاف اعصاب نخاعی که هر ۳۱ جفت آنها مختلط میباشند یعنی تارهای حسی و حرکتی را با هم دارا هستند ، اعصاب مغزی ممکن است حسی و یا حرکتی و یا مختلط باشند .اعصاب زوج پنجم ، هفتم ، نهم ، دهم اعصاب مختلط هستند ، اعصاب زوج اول ، دوم و هشتم حسی میباشند ، اعصاب زوج سوم ، چهارم ، ششم ،یازدهم و دوازدهم نیز حرکتی هستند .

آناتومی انسانی

جلسه پنجم 

استخوان بازو : از نوع بلند است و در قسمت پروگزیمال با استخوان کتف و در قسمت دیستال با استخوانهای زند زیرین و زند زبرین مفصل میشود .

انتهای دیستال شامل قسمتهای ذیل است : 

- قرقره  - فرورفتگی آرنجی  - فرورفتگی منقاری  - لقمه  - فوق قرقره  - فوق لقمه 

انتهای پروگزیمال استخوان بازو شامل :

- سر - گردن  - برآمدگی بزرگ  - برآمدگی کوچک  - ناودان دو سری - تنه 

استخوان های ساعد : در حالت آناتومیکی زند زبرین در خارج قرار میگیرد و زند زیرین در داخل قرار میگیرد . در قسمت فوقانی با استخوان بازو مفصل آرنج را میسازند و در قسمت تحتانی با استخوانهای مچ دست مفصل میشوند .

استخوان زند زبرین یا زند اعلا : دو انتها دارد و یک تنه ، انتهای فوقانی سر نام دارد و یک فرورفتگی بنام جام زند اعلا دارد که با لقمه استخوان بازو مفصل میشود ، انتهای تحتانی با دو سطح مفصلی با استخوانهای مچ دست ارتباط پیدا میکنند ،انتهای تحتانی یک برآمدگی بنام زائده نیزه ای دارد .

استخوان زند زیرین یا زند اسفل : این استخوان نیز دو انتها و یک تنه دارد ، انتهای فوقانی دو زائده دارد که یکی در قسمت خلفی و بلندتر است و زائده آرنجی نامیده میشود ، زائده کوتاهتر در قسمت قدامی است و زائده منقاری نامیده میشود ، در انتهای تحتانی یک زائده نیزه ای داشته و توسط دیسکی با استخوانهای مچ دست مفصل میگردد .

استخوان بندی  دست : شامل سه قسمت میباشد ، استخوانهای مچ دست ، استخوانهای کف دست ، استخوانهای انگشتان .

استخوانهای مچ دست شامل ۸ قطعه استخوان است که در دو ردیف قرار میگیرند ، ردیف پروگزیمال شامل ناوی ، هلالی ، هرمی ، نخودی هستند ، ردیف دیستال شامل ذوزنقه ، شبه ذوزنقه ، بزرگ ، چنگکی میباشند .

استخوانهای کف دست که ۵ قطعه هستند .

استخوانهای انگشتان که در هر دست چهارده تکه میباشد در حقیقت هر انگشت سه بند یا استخوان دارد بجز شست که دو بند دارد .

استخوانهای کمربند لگن : از دو استخوان بی نام بوجود می آید در قسمت خلفی نیز استخوان خاجی در ساختمان لگن شرکت میکند .

استخوان بی نام : استخوان بی شکل و بزرگی است ، در پایین سوراخی بنام سوراخ سدادی است ،در قسمت میانی حفره حقه قرار دارد که با استخوان ران مفصل میشود .

هر استخوان بی نام از سه قسمت خاصره ( تهیگاه ) ، ورک ( نشیمنگاه ) ، عانه ( شرمگاه ) بوجود آمده است.

خاصره دارای سه سطح است که عبارتند از سطح سرینی ، سطوح خاجی لگنی و حفره خاصره ای

استخوان ران : درازترین و قویترین استخوان بدن است ، انتهای فوقانی آن از سر ، برآمدگی بزرگ و کوچک تشکیل شده .سطح قدامی تنه صاف و سطح خلفی آن زبر است و دارای یک خط بر آمده بنام خط خشن است. انتهای تحتانی دو قسمت برجسته و مجزا بنام لقمه دارد که با استخوان درشت نی مفصل شده .

استخوان کشکک زانو : بزرگترین استخوان کنجدی بدن است ، دو سطح قدامی و خلفی دارد سطح قدامی زبر و خشن است و سطح خلفی صاف است و روی ران قرار میگیرد ، قسمت تحتانی نوک تیز و راس کشکک نام دارد .

استخوانهای ساق پا : دو استخوان در ساق وجود دارد .درشت نی استخوان داخلی ساق و نازک نی در خارج قرار دارد .

استخوان درشت نی : یک تنه و دو انتها دارد.تنه سه سطح و لبه دارد(لبه خارجی ، لبه داخلی ، لبه قدامی) ، انتهای پروگزیمال درشت نی از دو کندیل داخلی و خارجی تشکیل شده که جهت مفصل شدن با استخوان ران بکار گرفته شده ، انتهای دیستال درشت نی در داخل یک زائده دارد که همان قوزک داخلی است در سطح خارجی این قسمت مفصلی جهت مفصل شدن درشت نی با نازک نی قرار دارد (مفصل سین دسموز) .

استخوان نازک نی : یک انتهای فوقانی بنام سر، یک تنه و یک انتهای تحتانی که همان قوزک خارجی است دارد .این استخوان علاوه بر اینکه با درشت نی در انتهای فوقانی و تحتانی مفصل میشود با استخوان قاپ ( اولین استخوان مچ پا ) نیز مفصل میشود .

استخوانهای مچ پا : ۷ قطعه میباشد در دو ردیف ،ردیف پروگزیمال عبارتند از قاپ و پاشنه ، ردیف دیستال عبارتند از ناوی ، تاسی و سه استخوان میخی (داخلی ،میانی ،خارجی )

استخوانهای کف پا : شامل ۵ استخوان که هر یک دارای یک سر ،یک تنه و یک قاعده هستند .

استخوانهای انگشتان پا : ۱۴ قطعه میباشند که در اولین انگشت دو قطعه و در بقیه انگشتان سه قطعه استخوان وجود دارد .

آناتومی انسانی

جلسه چهارم 

اسکلت : داربست بدن است که تمام قسمتهای بدن روی آن قرار گرفته اند .

ساختمان استخوان : از دو نوع بافت بوجود آمده است . بافت متراکم و بافت اسفنجی 

بافت متراکم در تنه استخوان های دراز و اطراف استخوان های اسفنجی قرار دارد و بافت اسفنجی در دو سر استخوان های دراز و وسط استخوان های دیگر قرار گرفته .

روی استخوان را پریوست پوشانده که عروق خونی فراوانی دارد و استخوان را تغذیه می کند .

انواع استخوان ها :

۱- استخوان های بلند : استخوان ران و بازو 

۲- استخوان های کوتاه : استخوان های مچ دست و پا 

۳- استخوان های پهن : استخوان های جمجمه و کتف 

۴- استخوان های نامنظم : استخوان های بی نام و مهره ها و فک 

۵- استخوان های کنجدی : استخوان کشکک زانو 

۶- استخوان های درزی : استخوان های جمجمه 

استخوان بندی : استخوان بندی انسان شامل دو قسمت است استخوان بندی محوری و استخوان بندی ضمیمه ای .

استخوان بندی محوری شامل استخوان های سروصورت ، ستون فقرات و قفسه سینه است. استخوان بندی ضمیمه ای شامل اندامهای فوقانی (دستها) و تحتانی (پاها) می باشد.

استخوان های سر : ۸ عدد میباشد شامل : پیشانی (۱) ، آهیانه (۲) ، گیجگاهی (۲) ، پس سری (۱) ، پرویز نی (۱) ، پروانه ای (۱) 

استخوان های صورت : ۱۴ عدد میباشد شامل : فک اعلا (۲) ، ناخنی یا اشکی (۲) ، کامی (۲) ، شاخک تحتانی (۲) ، بینی (۲) ، گونه ای (۲) ، آرواره تحتانی (۱) ، تیغه میانی بینی (۱)

درز ها : مفاصل بین استخوان های ثابت در جمجمه را گویند شامل : درز تاجی ( بین استخوان پیشانی و دو استخوان آهیانه ) ، درز سهمی ( بین دو استخوان آهیانه ) ، درز لامی ( بین دو استخوان آهیانه و استخوان پس سری ) ، درز آهیانه-گیجگاهی ( بین استخوان های آهیانه و گیجگاهی )

ستون فقرات : از مهره ها بوجود آمده است و دارای چهار انحناء میباشد ؛ انحنای گردنی ،انحنای پشتی ،انحنای کمری ،انحنای لگنی .

استخوان های ستون فقرات : گردن ۷ عدد ، پشتی یا سینه ای ۱۲ عدد ، کمری ۵ عدد ، خاجی ۱ عدد ( ۵ تکه ) ، دنبالچه ۱ عدد ( ۴ تکه )

مهره : از سه قسمت تشکیل شده که شامل تنه ، سوراخ ، قوس خلفی میباشد ، قوس خلفی شامل قسمتهای زیر است ؛ زائده شوکی یا خار ، تیغه ، زائده عرضی ، زائده دنده ای ، زائده مفصلی فوقانی و تحتانی ، پایه.

قفسه سینه : قفسه سینه از دنده ها و غضروفهای دنده ای و جناغ سینه بوجود آمده و به ستون فقرات ارتباط دارد .

دنده ها : یک استخوان قوس دار است و دارای یک تنه و دو انتها ست . دنده دارای دو سطح و دو لبه است ، سطح داخلی صاف و سطح خارجی ناصاف است .

غضروفهای دنده ای : قسمتی از دنده هستند که بین دنده و جناغ سینه میباشند هفت غضروف اول مستقیما به جناغ سینه و سه غضروف بعدی در هر طرف به غضروف بالایی خود می پیوندند .غضروفهای دو دنده آخر آزاد است .

دنده ها شامل سه گروه میشوند ؛ 

- حقیقی : هفت جفت اول به واسطه یک غضروف مستقل به جناغ متصل میشود .

- غضروفی یا کاذب : دنده ۸،۹،۱۰ با یک غضروف مشترک به جناغ متصل میشود .

- آزاد : دنده ۱۱،۱۲ که به جناغ اتصال ندارد .

استخوان جناغ سینه : از سه قسمت بوجود آمده که عبارتند از دسته ، تنه ، زائده خنجری 

در قسمت فوقانی دسته جناغ یک فرورفتگی بنام چنگال جناغ وجود دارد ، دو فرورفتگی به نام رویه چنبری وجود دارد که استخوان ترقوه در آن مفصل میشود . محل ارتباط دسته با تنه یک فرورفتگی بنام زاویه جناغی وجود دارد که دومین جفت دنده ها در آن جا مفصل میشوند .

استخوان های کمربند شانه : عبارتند از ترقوه و کتف 

استخوان ترقوه : به شکل S است و دارای دو انتها میباشد که یک سر آن با جناغ سینه مفصل میشود و انتهای جناغی نام دارد ، انتهای دیگر انتهای آخرمی نام دارد که به زائده آخرمی استخوان کتف مفصل میشود .

استخوان کتف : استخوان پهن و سه گوش است ، روی سطح خلفی قفسه سینه قرار گرفته و از قسمتهای زیر تشکیل شده 

- خار کتف : کتف را به دو قسمت تقسیم میکند. 

- فوق خاری : بالای خار کتف قرار گرفته.

- تحت خاری : پایین خار کتف قرار دارد.

- زائده آخرمی : یک سطح مفصلی است که با استخوان ترقوه مفصل میشود.

- تحت کتفی : سطح قدامی استخوان کتف که تقعر دارد.

- حفره دوری : سر استخوان بازو در آن مفصل میشود.

- زائده غرابی یا منقاری 

برای دیدن عکسهای بیشتر اینجا کلیک کنید

آناتومی انسانی

جلسه سوم

سلول : کوچکترین واحدساختمانی بدن که قادر به انجام تمام اعمال حیاتی است.

ساختمان سلول : قسمتهای اصلی یک سلول عبارتند از:۱- غشاء سلول۲- هسته ۳- سیتوپلاسم ۴- اندامکها

۱- غشاء سلول : سیتوپلاسم را در بر میگیرد و در ساختمان آن یک لایه دو طبقه چربی است که پروتئینها و مواد قندی نیز در آن قرار دارند ، غشاء علاوه بر محصور نمودن سلول ، انتقال مواد مختلف را در دو سوی خود دارد .

۲- هسته سلول : هسته بوسیله غشاء هسته محصور شده و دارای هزاران منفذ می باشد .هر هسته شامل هستک می باشد و کروماتین در آن وجود دارد .

۳- سیتوپلاسم : قسمت اعظم یک سلول را تشکیل می دهد ، بخش مایع سیتوپلاسم را سیتوسول گویند که اندامک ها در آن شناورند.

۴- اندامکهای سلول : 

الف ) رتیکولوم آندوپلاسمیک : یک شبکه توری شکل است که وظیفه توزیع مواد ساخته شده بوسیله سلول را دارد .گاهی دانه های ریبوزوم روی آن قرار میگیرد که به آن شبکه آندوپلاسمیک دانه دار گویند .

ب ) دستگاه گلژی : در سلولهای ترشحی دیده میشود .

ج ) لیزوزوم :  سیستم گوارش داخل سلول است و مواد غیر ضروری و آسیب دیده را هضم میکنند .

د ) میتوکندری : تعداد آنها در سلول زیاد است ،انرژی سلول را تامین میکنند ،دارای دو غشاء میباشند و خود تکثیرند.

بافت : کلیه سلولهای که یکسان هستند و یک وظیفه دارند را بافت گویند. چهار نوع بافت وجود دارد : ۱-بافت پوششی ۲-بافت پیوندی (همبند) ۳-بافت عضلانی ۴-بافت عصبی

آناتومی انسانی

جلسه دوم  

حفرات بدن : حفراتی که اعضای مختلف بدن انسان را در خود جای داده اند .

۱ - حفره جمجمه ای : حفره ای است به وسیله استخوان های جمجمه بوجود می آید.

۲ - حفره مهره ای : این حفره از روی هم قرار گرفتن سوراخ مهره ها بوجود می آید .

۳ - حفره سینه ای : همان قفسه سینه است که به وسیله دنده ها ، مهره های پشتی و جناق سینه بوجود آمده .

۴ - حفره شکمی - لگنی : این حفره در قسمت تحتانی حفره سینه قرار گرفته است . این حفره احشا را درون خود جای داده است .

سلول :کوچکترین واحد ساختمانی بدن انسان که قادر به انجام تمام اعمال حیاتی است ، سلول نامیده می شود .

بافت :مجموعه ای از سلولها است که ساختمانی مشابه داشته و یک وظیفه را به انجام می رسانند . عبارتند از: بافت پوششی ، بافت همبند ، بافت عضلانی ، بافت عصبی .

اندام یا عضو : از کنار هم قرار گرفتن بافتهای که وظیفه ای در یک جهت به انجام می رسانند ، بوجود آمده اند ،قلب یک عضو است .

دستگاه : از دو یا چند عضو بوجود آمده است ،مانند دستگاه گوارش .

بدن : از کنار هم قرار گرفتن دستگاههای مختلف بوجود می آید .

مفاصل : محل ارتباط و تماس دو یا چند استخوان را گویند که شامل سه دسته می باشند 

۱ - مفاصل لیفی یا ثابت :

 الف) مفاصل درزی مثل استخوانهای سر و صورت 

 ب) مفاصل سین دسموز مثل مفصل بین استخوان درشت نی و نازک نی 

 ج) مفاصل گامفوز مثل ریشه دندان در جایگاهش روی استخوانهای آرواره 

۲ - مفاصل غضروفی یا نیمه متحرک :

 الف) مفاصل سین کندروز یا موقتی مثل غضروف دنده با جناغ سینه 

 ب) مفاصل سیمفیز یا دیسکی مثل مفاصل موجود بین مهره های ستون فقرات 

۳ - مفاصل سینوویال یا متحرک :

 الف) مفاصل مسطح یا لغزنده مثل مفاصل مچ دست 

 ب) مفاصل لولایی یا قرقره ای مثل مفصل بین استخوان بازو و زند اسفل 

 ج) مفاصل استوانه ای مثل مفصل بین اطلس و آسه (مهره یک و دو گردنی) 

 د) مفاصل بیضوی مثل مفصل بین استخوان زند زبرین و استخوانهای مچ 

 ه) مفاصل زینی مثل مفصل مچ دست و اولین استخوان کف دست 

 و) مفاصل کندیلی یا لقمه ای مثل مفصل زانو 

 ز) مفاصل کروی یا گوی وحفره مثل مفصل ران 

آناتومی انسانی

جلسه اول 

آناتومی : علم شناخت اجزای بدن و روابط بین آنها را گویند.

فیزیولوژی : علم شناخت حرکت اجزای بدن و نحوهء عملکرد و هماهنگی بین آنها را گویند.

وضعیت طبیعی : انسان در حالت ایستاده که دستهایش کنار بدن قرار گیرد وشست رو بجلو باشد.

وضعیت آناتومی یا تشریحی : انسان در حالت خوابیده روی میز تشریح ،که دستهایش طوری قرار می گیرد که شستها رو به خارج و کف دستهارو بجلو باشد.

سطوح : عبارت است از

۱-سطح سهمی(Sagittal plane) : سطحی که از جلو وارد بدن می شود و بدن را به دو قسمت چپ و راست تقسیم می کند.

۲-سطح عرضی (Frontal plane) : سطحی که از کنار وارد بدن می شود و بدن را به دو  قسمت قدامی و خلفی تقسیم   می کند.

۳-سطح افقی (Horizontal plane) : سطحی که در راستای افق وارد بدن می شود و بدن را به دو قسمت فوقانی وتحتانی تقسیم می کند.

محور ها : عبارتند از

۱-محور سهمی (Sagittal) : محوری که ازجلو وارد بدن می شود و حرکت آن دور شدن(Abduction) و نزدیک شدن(Adduction) به بدن است.

۲-محور عرضی  (Frontal) : محوری که از کنار وارد بدن می شود و حرکت آن خم شدن(Flexion) و باز شدن(Extension) است.

۳-محور عمودی (Vertical) : محوری که از بالا وارد بدن می شود و حرکت آن چرخشی(Rotation) است.